Xe điện toàn cầu: châu Âu bứt phá, Trung Quốc đẩy mạnh xuất khẩu

Theo nghiên cứu của Benchmark Mineral Intelligence, trong tháng 10/2026 người tiêu dùng toàn cầu đã mua 2,09 triệu xe điện, bao gồm cả xe thuần điện lẫn xe hybrid sạc ngoài. Con số này giảm nhẹ 3% so với tháng 9 nhưng vẫn tăng 8% so với tháng 10/2025, đưa tổng doanh số 10 tháng đầu năm 2026 lên 17,5 triệu xe, tăng 5% so với cùng kỳ.

Điều đáng chú ý nằm ở chỗ bức tranh tăng trưởng phân hóa rất mạnh giữa các châu lục. Châu Âu đang gánh vác phần lớn đà tăng của thị trường xe điện phương Tây, trong khi Mỹ chỉ vừa chạm mức dương và Trung Quốc đang loay hoay với bài toán tồn kho trong nước.

Châu Âu: doanh số tăng 36%, xe thuần điện là động lực chính

Tháng 10/2026, doanh số xe điện tại châu Âu đạt 510.000 xe, tăng 36% so với cùng kỳ năm trước, nâng tổng 10 tháng lên 4,5 triệu xe. Phần lớn mức tăng đến từ xe thuần điện, với doanh số tăng vọt 49%, trong khi xe hybrid sạc ngoài chỉ nhích 7%.

So với tháng 9, lượng giao xe tại châu Âu giảm 17% sau mức đỉnh kỷ lục. Tuy nhiên giới quan sát trong ngành đều hiểu tháng 9 bị đẩy lên cao một cách nhân tạo bởi đợt đổi biển số xe định kỳ hai lần mỗi năm tại Anh. Nhìn vào bức tranh cả năm, mức tăng 36% của tháng 10 đang vượt xa nhịp tăng 31% tính từ đầu năm, cho thấy sức mua của người dân châu Âu vẫn đang tăng tốc chứ không hề hạ nhiệt.

Tại Đức, xe điện chiếm hơn 45% thị phần xe mới trong tháng 10, mức cao nhất kể từ giai đoạn người mua đổ xô đi mua trước khi chính phủ cắt giảm trợ giá hồi tháng 12/2022. Riêng doanh số xe thuần điện tại Đức tăng gần 80% so với cùng kỳ, vượt mốc 95.000 xe trong một tháng. Bồ Đào Nha đạt thị phần xe điện 55%. Tại Anh, lượng đăng ký xe điện tăng 30% so với tháng 10/2025, một con số đáng ghi nhận bởi chương trình trợ giá Electric Car Grant đã có hiệu lực từ năm ngoái, nghĩa là người mua đang tự tin chi tiền hơn khi ngày càng nhiều mẫu xe cỡ trung đủ điều kiện hưởng ưu đãi.

Xe điện châu Âu giờ đã dễ sống chung hơn trước

Sau nhiều năm mò mẫm và sửa sai, các hãng xe truyền thống châu Âu đã làm ra những chiếc xe điện dễ chịu hơn hẳn so với thế hệ 2021. Những mẫu Volkswagen đầu tiên dùng nền tảng MEB từng bị chê đúng vì màn hình giải trí giật lag, thanh trượt điều hòa không có đèn và khả năng vận hành ở tốc độ thấp thiếu mượt mà.

Giờ đây, dù người mua bỏ ra 36.275 euro cho chiếc ID.3 Pure bản cơ sở với quãng đường chạy chính thức 378 km, hay nâng lên 38.190 euro cho chiếc MG4 64 kWh được trang bị đầy đủ với quãng đường 452 km theo chuẩn WLTP, thì những yếu tố cơ bản phục vụ việc sử dụng hàng ngày đều đã ổn. Quyết định của Renault khi xây dựng khoang lái quanh hệ thống Android Automotive của Google, kèm lẫy chuyển số trên vô lăng để chỉnh phanh tái sinh ngay khi đang chạy, cho thấy các hãng châu Âu đã ngừng đối xử với ô tô như thể chúng là smartphone.

Mỹ: con số dương nhưng chưa thực sự hồi phục

Bên kia Đại Tây Dương, không khí trầm lắng hơn nhiều dù doanh số tháng 10 đạt 130.000 xe, tăng 24% so với cùng kỳ. Trên giấy tờ, đây là lần đầu tiên trong năm 2026 thị trường Bắc Mỹ ghi nhận mức tăng theo năm, thu hẹp đà giảm từ đầu năm từ 24% xuống 21%, với 1,3 triệu xe sạc ngoài bán ra trong 10 tháng.

Nhưng thực tế, thị trường Mỹ chỉ tăng trưởng dương vì đang được so với tháng 10/2025, đúng thời điểm ưu đãi thuế liên bang cho xe điện hết hiệu lực và lượng khách đến đại lý sụt giảm gần như ngay lập tức. Doanh số đi ngang so với tháng trước cho thấy nhu cầu của người Mỹ chưa hề phục hồi, mà chỉ đang ổn định lại ở một mức nền thấp hơn.

Trung Quốc: nội địa chững lại, xuất khẩu bùng nổ

Tại Trung Quốc, doanh số xe điện tháng 10 đạt 1,14 triệu xe, tăng 5% so với tháng 9, thu hẹp đà giảm theo năm xuống 12% và đưa tổng 10 tháng lên 9,1 triệu xe, giảm 11% so với cùng kỳ. Áp lực này kéo thẳng sang đầu tháng 11: số liệu của Hiệp hội Xe khách Trung Quốc (CPCA) giai đoạn 1-8/11 cho thấy doanh số bán lẻ xe năng lượng mới giảm 7% so với cùng kỳ, còn 219.000 xe, tương đương trung bình 36.576 xe mỗi ngày.

Điều đáng chú ý là tỷ lệ thâm nhập của xe điện đã chạm mức 74,9% tổng doanh số xe khách, vượt kỷ lục 67,5% của tháng 10. Xe điện chiếm gần ba phần tư thị trường Trung Quốc bởi giá nhiên liệu cao khiến tổng doanh số bán lẻ xe khách trong 8 ngày đầu tháng 11 giảm 21% so với cùng kỳ, còn 293.000 xe, kéo lũy kế từ đầu năm giảm 22% xuống 15,27 triệu xe.

Dù doanh số giảm, các ông chủ nhà máy Trung Quốc vẫn không hạ tốc độ dây chuyền. Thay vào đó, họ tập trung đẩy hàng bán buôn cho đại lý trong nước, đạt 262.000 xe điện trong 8 ngày đầu tháng 11, chiếm 78,7% trong tổng 333.000 xe bán buôn, và đưa mọi chiếc xe dư thừa ra nước ngoài.

Chỉ riêng tháng 10, Trung Quốc đã xuất khẩu kỷ lục 1,108 triệu xe các loại, đưa tổng xuất khẩu 10 tháng tăng 49,6% lên 9,74 triệu xe, trị giá 148 tỷ euro. Gần 600.000 xe trong số xuất khẩu tháng 10 là xe khách sạc ngoài. Giới phân tích của CPCA dự báo xuất khẩu cả năm của Trung Quốc sẽ chạm mốc 12 triệu xe.

Dòng xe điện Trung Quốc đang định hình lại đường phố toàn cầu

Làn sóng xe điện giá rẻ từ Trung Quốc đã và đang thay đổi diện mạo giao thông từ Sydney đến Sao Paulo, nhưng cũng tạo ra những vấn đề mới cho chính những người bán xe.

• Tại Australia, doanh số xe điện tháng 10 tăng hơn 200% so với cùng kỳ, nhưng các đại lý nhượng quyền địa phương đang bị bào mòn biên lợi nhuận khi hàng chục thương hiệu Trung Quốc mới cùng tranh nhau một nhóm khách hàng gia đình.
• Tại Brazil, tốc độ chuyển sang xe điện được đẩy nhanh nhờ các nhà nhập khẩu gấp rút đưa xe qua cảng trước khi thuế quan tăng, cộng với giá xăng cao và việc BYD đẩy mạnh lắp ráp tại nhà máy địa phương để cung cấp cho Brazil, Argentina và Mexico.
• Năm 2027, Liên minh châu Âu sẽ áp trần với xe hybrid do Trung Quốc sản xuất, còn Bắc Kinh sẽ cắt giảm ưu đãi thuế VAT xuất khẩu từ 13% xuống 9% kể từ ngày 1/4.

Theo giới quan sát, những thương hiệu trụ lại được sau cuộc thanh lọc toàn cầu này sẽ là những hãng có kỹ thuật tử tế và giá bán hợp lý, thay vì sống dựa vào trợ cấp xuất khẩu.

Nguồn tham khảo: Europe posts highest gains in the global EV market, China ships its excess overseas.

Bài viết được biên soạn với sự hỗ trợ của AI dựa trên nguồn dẫn ở trên.

TH (phapluatxahoi.kinhtedothi.vn)