Tesla xuất khẩu kỷ lục nhưng doanh số nội địa Trung Quốc lao dốc

Tesla vừa trải qua một tháng 10 đầy trái ngược tại Trung Quốc. Theo số liệu của Hiệp hội Xe khách Trung Quốc (CPCA), hãng chỉ bán được 8.817 xe cho khách hàng nội địa trong tháng 10/2026, mức thấp nhất kể từ tháng 7/2022, khi đại dịch làm gián đoạn chuỗi cung ứng và hãng chỉ giao được 8.461 xe.

Con số này giảm 66,10% so với cùng kỳ năm ngoái và lao dốc 86,40% so với tháng 9. Đây cũng là tháng thứ năm liên tiếp doanh số bán lẻ tại Trung Quốc sụt giảm so với cùng kỳ, đẩy Tesla xuống dưới mốc 10.000 xe lần đầu tiên sau hơn bốn năm.

Thị phần teo lại chỉ còn dưới 1%

Điều đáng lo hơn cả là tốc độ bốc hơi thị phần. Hồi tháng 9, Tesla còn nắm 5,98% thị trường xe năng lượng mới (NEV) Trung Quốc và 8,48% phân khúc xe thuần điện. Đến cuối tháng 10, hai con số này chỉ còn 0,80% và 1,15%, giảm mạnh so với mức 2,03% và 3,20% của một năm trước.

Đây là mức thị phần thấp nhất của Tesla tại Trung Quốc kể từ tháng 4/2022, thời điểm hãng chỉ chiếm 0,54% thị trường NEV và 0,71% phân khúc xe thuần điện. Tính chung 10 tháng đầu năm, doanh số bán lẻ nội địa đạt 389.905 xe, mức giảm so với cùng kỳ nới rộng lên 15,00%, trong khi con số của 9 tháng đầu năm là 11,93%.

Bối cảnh chung không đến mức bi đát như vậy. Doanh số bán lẻ xe năng lượng mới toàn thị trường Trung Quốc trong tháng 10 giảm 13,7% so với cùng kỳ, xuống 1.109.000 xe, trong đó xe thuần điện giảm 5,3% còn 770.000 xe. Nói cách khác, người Trung Quốc vẫn mua xe điện với số lượng lớn, chỉ là họ đi thẳng qua cửa hàng Tesla để tìm mua xe khác.

Xuất khẩu gánh cả nhà máy Thượng Hải

Lý do duy nhất khiến dây chuyền tại Gigafactory Thượng Hải vẫn chạy hết công suất là bến cảng xuất khẩu. Trong tổng số 67.829 xe xuất xưởng theo hình thức bán buôn trong tháng 10, có tới 59.012 xe được đưa lên tàu đi thị trường nước ngoài.

Lượng xuất khẩu tăng 66,27% so với cùng kỳ và 93,30% so với tháng 9, đưa tháng 10 trở thành tháng xuất khẩu cao thứ hai trong lịch sử nhà máy, chỉ sau con số 66.330 xe của tháng 7. Xuất khẩu chiếm 87% sản lượng bán buôn hàng tháng của Thượng Hải, phá kỷ lục cũ 76,01% lập hồi tháng 10/2022, trong khi khách hàng nội địa chỉ còn nhận được 13% sản lượng.

Tính chung 10 tháng đầu năm, xuất khẩu tăng 101,28% lên 420.984 xe, kéo tổng sản lượng bán buôn tăng 21,42% lên 810.889 xe. Tỷ trọng xuất khẩu trong tổng sản lượng theo đó nhảy từ 31,32% của năm ngoái lên 51,92%.

Tuy vậy, ngay cả khi thị trường nước ngoài hấp thụ bớt hàng tồn, tổng sản lượng bán buôn từ Thượng Hải vẫn giảm 28,88% so với tháng 9, xuống mức thấp nhất kể từ tháng 2, dù đây là tháng thứ mười liên tiếp tăng trưởng so với cùng kỳ với mức 10,30%.

Giảm giá, hạ tiền cọc để cứu doanh số

Tesla ý thức rõ vấn đề cầu đang nằm ở thị trường nội địa. Từ ngày 30/10 đến 30/11, hãng tung chương trình tài chính mạnh tay: giảm khoảng một nửa mức trả trước tối thiểu cho gói vay 5 năm lãi suất 0% áp dụng cho một số phiên bản Model 3 và Model Y, đưa số tiền ban đầu xuống còn 39.900 nhân dân tệ (khoảng 5.070 euro), kèm lựa chọn trả góp đều hoặc thanh toán phần cuối theo hình thức balloon.

Lãi suất 0% và tiền cọc giảm nửa là những công cụ quen thuộc của một hãng xe truyền thống đang tìm cách đẩy nốt lô hàng cuối vòng đời sản phẩm. Chính tác giả bài phân tích trên ArenaEV cũng thừa nhận khó tin khi phải gọi Tesla là "hãng xe truyền thống", nhưng theo mọi dấu hiệu, hãng đã trở thành như vậy, và nhanh hơn nhiều so với dự đoán của giới quan sát.

Vì sao người Trung Quốc quay lưng?

Câu trả lời nằm ở sự so sánh trực tiếp. Chỉ cần ngồi vào một chiếc Model 3 bản nâng cấp Highland rồi bước sang đại lý Xiaomi bên kia đường là đủ hiểu. Bản Highland là một chiếc xe lái tốt hơn hẳn phiên bản ra mắt cách đây gần một thập kỷ, với giảm xóc thích ứng theo tần số, kính cách âm giúp giảm tiếng lốp ồn và độ ồn gió, cùng trọng lượng bản dẫn động cầu sau chỉ 1.847 kg.

Nhưng theo đúng phong cách Tesla, kỹ sư cũng cắt luôn cần gạt xi nhan và cần số, buộc tài xế phải mò những nút cảm ứng nhỏ xíu trên vô lăng giữa vòng xuyến, hay vuốt màn hình cảm ứng chỉ để thực hiện một cú quay đầu ba điểm.

So sánh thông số với Xiaomi SU7 cho thấy khoảng cách rõ rệt:

• Model 3: dài 4.720 mm, rộng 1.849 mm, cao 1.441 mm, chiều dài cơ sở 2.875 mm
• Xiaomi SU7: dài 4.997 mm, rộng 1.963 mm, cao 1.455 mm, chiều dài cơ sở 3.000 mm
• SU7 bản cầu sau cơ sở nặng 1.980 kg, mô-men xoắn 400 Nm, cho phép gắn hàng nút vật lý có cảm giác bấm thật dưới màn hình trung tâm

Trong giao thông hằng ngày, một núm âm lượng thật, hàng nút điều hòa cơ học cùng cụm đồng hồ riêng cho tài xế khiến nội thất Model 3 giống một nỗ lực cắt giảm chi phí được ngụy trang dưới danh nghĩa tối giản.

Câu chuyện ở phân khúc crossover gia đình cũng không khác. Model Y gần tám năm tuổi phải đối đầu với những đối thủ nội địa như Zeekr 7X. Model Y tiêu chuẩn dài 4.790 mm, rộng 1.920 mm, cao 1.624 mm, chiều dài cơ sở 2.890 mm, nặng 1.997 kg. Đặt cạnh Zeekr 7X (dài 4.787 mm, rộng 1.930 mm, cao 1.650 mm, chiều dài cơ sở 2.900 mm), kích thước trên giấy gần như trùng khớp.

Nhưng bước vào trong hoặc cắm sạc nhanh là khoảng cách thế hệ hiện ra rõ mồn một. Zeekr 7X nặng hơn chút với 2.320 kg, mô-men xoắn 440 Nm ở bản một động cơ cầu sau, nhưng sở hữu kiến trúc điện 800V, có tùy chọn treo khí nén, rèm che nắng điện và ghế massage thông gió. Model Y vẫn dùng hệ thống 400V và hệ treo thụ động cứng.

Hiệu quả sản xuất không bù được danh mục sản phẩm trống rỗng

Đội ngũ chuỗi cung ứng của Tesla xứng đáng được ghi nhận khi đưa tỷ lệ nội địa hóa linh kiện tại nhà máy Thượng Hải lên 98% tính đến ngày 5/11, một thành tựu sản xuất giúp chi phí sản xuất xuống mức thấp nhất. Nhưng vấn đề là hiệu quả sản xuất không thể bù đắp cho một danh mục sản phẩm trống rỗng.

Model S và Model X đã thành dĩ vãng. Cybertruck đang đối diện nguy cơ khai tử sau khi chứng minh là một canh bạc đắt đỏ và lạc hướng ở Bắc Mỹ. Danh mục bán lẻ cốt lõi giờ chỉ còn một mẫu sedan sẽ bước sang tuổi 10 vào năm tới và một mẫu crossover sắp tròn 8 tuổi. Một lần chỉnh sửa ngoại thất nhẹ không đánh lừa được người tiêu dùng vốn quen với việc các thương hiệu nội địa làm mới hóa học pin và tiện nghi khoang cabin mỗi 18 tháng.

Thay vì thiết kế một thế hệ xe gia đình thứ hai đúng nghĩa hay mẫu hatchback cỡ nhỏ mà người lái châu Âu và châu Á thực sự muốn mua, Elon Musk lại hướng công ty sang robot hình người, xe tải Semi và mẫu Cybercab hai chỗ. Có lẽ chiếc Roadster bay sẽ xuất hiện vào một lúc nào đó như món đồ chơi hào nhoáng số lượng nhỏ của một hãng dường như đang tập trung vào pod tự hành và xe vận tải.

Với những người lái xe hằng ngày vẫn thích cầm vô lăng, thông điệp từ Thượng Hải khá rõ ràng. Các thị trường xuất khẩu ở châu Âu và khối Thịnh vượng chung sẽ còn mua xe sản xuất tại Thượng Hải thêm một thời gian nữa, bởi các hãng xe phương Tây vẫn đang đuổi theo về phần mềm và giá bán. Nhưng Trung Quốc đang cho thấy thị trường xe điện sẽ đi về đâu tiếp theo: khách hàng bán lẻ rồi sẽ chán hai mẫu xe điện đã cũ, và khi đối thủ mới xuất hiện, họ rời đi mà không ngoảnh lại.

Nguồn tham khảo: Tesla's record exports cannot hide an aging lineup.

Bài viết được biên soạn với sự hỗ trợ của AI dựa trên nguồn dẫn ở trên.

TH (phapluatxahoi.kinhtedothi.vn)