Stellantis dựa vào hatchback giá rẻ và đối tác Trung Quốc để cứu mảng xe điện

Stellantis vừa công bố kết quả kinh doanh quý 3/2026. Doanh thu thuần tăng 1% so với cùng kỳ năm trước, đạt 37,6 tỷ euro. Khoản lỗ ròng thu hẹp tới 90%, chỉ còn 0,5 tỷ euro sau giai đoạn lao dốc nặng nề của năm trước đó.

Con số đáng chú ý hơn nằm ở lợi nhuận hoạt động điều chỉnh: 0,3 tỷ euro, tương đương biên lợi nhuận 0,7%. Dòng tiền tự do vẫn âm 4,0 tỷ euro trong quý, dù công ty còn 42,7 tỷ euro thanh khoản để duy trì hoạt động. Tân tổng giám đốc Antonio Filosa đang đẩy mạnh chiến lược FaSTLAne 2030 cùng chương trình cắt giảm chi phí nhằm tiết kiệm 6 tỷ euro, cam kết đạt ít nhất 40% hiệu quả đó trước cuối năm và có dòng tiền dương vào năm 2027.

Xe điện châu Âu tăng nhờ xe nhỏ giá rẻ

Điểm sáng thực sự nằm trong phần phân tích theo khu vực. Doanh số toàn EU30 chỉ nhích 1%, nhưng nếu cộng thêm liên doanh Leapmotor thì mức tăng lên tới 6%. Riêng doanh số xe điện chở khách trên 30 thị trường châu Âu tăng 65%, và lên tới 93% khi tính cả Leapmotor. Xe van điện hạng nhẹ cũng tăng 46%, giúp Stellantis giữ 26,9% thị phần xe thương mại châu Âu.

Nghịch lý là châu Âu lại là khu vực duy nhất có biên lợi nhuận hoạt động đi xuống, giảm 340 điểm cơ bản so với cùng kỳ. Điều này phản ánh cuộc chiến giá xe điện tại lục địa già: Stellantis đã bán được số lượng đáng kể tại Pháp, Đức và Anh, nhưng phải định giá mạnh tay để giữ thị phần.

Lực đẩy chính phía sau đà tăng này là nền tảng Smart Car, với sản lượng tăng 36% so với cùng kỳ. Chiếc Citroen e-C3, khởi điểm khoảng 23.300 euro, là ví dụ rõ nhất cho lý do người mua phổ thông chọn mẫu xe này. Thay vì đua thành tích trên đường đua hay nhồi ba màn hình vào cabin, Citroen làm một chiếc xe đô thị với hệ thống treo thủy lực tiến bộ. Khi bánh trước lăn qua một nắp cống lún, các điểm dừng thủy lực thứ cấp hấp thụ cú dội thẳng đứng thay vì truyền lên cột sống người ngồi.

Cấu hình của e-C3 gói gọn trong những con số khiêm tốn nhưng đủ dùng:

• Động cơ đặt trước, dẫn động cầu trước, công suất 113 mã lực, mô-men xoắn 125 Nm
• Pin lithium iron phosphate 44 kWh, phạm vi hỗn hợp khoảng 320 km
• Vô lăng nhẹ, các nút điều hòa vật lý dùng trong nửa giây mà không cần rời mắt khỏi đường
• Giá khởi điểm khoảng 23.300 euro tại châu Âu

Đây là kiểu xe không giả vờ làm phi thuyền hạng sang, và chính sự trung thực đó là điểm bán hàng.

Leapmotor và cách Stellantis mua cổ phần kiểm soát

Yếu tố Leapmotor là câu chuyện đáng chú ý nhất trong danh mục của Stellantis. Thay vì đổ 5 năm và hàng tỷ euro để đuổi kịp công nghệ pin và phần mềm Trung Quốc từ một văn phòng ở Paris hay Turin, hãng chọn cách mua cổ phần kiểm soát nhánh quốc tế của Leapmotor có trụ sở tại Hàng Châu, rồi đưa thẳng xe vào mạng lưới đại lý toàn cầu.

Trong quý 3/2026, doanh số Leapmotor tăng gần gấp bốn lần so với cùng kỳ năm trước. Tại Mexico, doanh số Stellantis tự thân tăng 24%, và lên 28% khi cộng thêm xe Leapmotor. Ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nơi tổng doanh số của tập đoàn giảm 27% chủ yếu vì người mua mất hứng thú với Citroen C5X đã cũ, hãng vẫn khởi động lắp ráp nội địa tại Malaysia cho Leapmotor C10 và mẫu B10 compact mới hơn.

B10 có giá khoảng 29.900 euro tại showroom châu Âu, một mẫu crossover compact rộng rãi. Đặt cạnh đối thủ trực tiếp BYD Atto 3, Leapmotor B10 cho hành khách phía sau khoảng để chân rộng hơn và cabin thoáng hơn. Trên đường, B10 đẩy 215 mã lực và 240 Nm xuống bánh sau, cho độ bám tốt hơn kiểu dẫn động cầu trước của Atto 3, dù BYD nhỉnh hơn với 310 Nm mô-men xoắn.

Điểm trừ của Leapmotor quen thuộc với dòng crossover Trung Quốc hiện đại: hệ thống giảm xóc hơi bồng bềnh khi vượt qua những đoạn đường đồi dốc, và các menu cảm ứng chôn sâu cho những chỉnh cơ bản như gương hay cần gạt mưa vẫn khiến phần lớn tài xế khó chịu.

Bức tranh chia đôi giữa các khu vực

Việc dựa vào xe đô thị châu Âu giá rẻ và nền tảng đối tác Trung Quốc cho thấy sự phân mảnh trong phần còn lại của Stellantis. Tại Bắc Mỹ, doanh thu quý 3 giảm 3% vì kế hoạch dừng nhà máy, nhưng đà hồi phục lại được tài trợ gần như hoàn toàn bằng danh mục xe động cơ đốt trong truyền thống.

Thị phần tại Bắc Mỹ nhích lên 7,5%, thêm 10 điểm cơ bản, nhờ doanh số Ram 1500 bán tải tăng 73%, Dodge Durango động cơ V8 tăng 14% và Chrysler Pacifica tăng 6%. Ram tăng tổng cộng 30% ở Bắc Mỹ, trong khi Nam Mỹ bám vào Fiat Strada, Toro, Pulse và Ram Dakota mới. Những mẫu bán tải này vẫn đang trả hóa đơn cho cả tập đoàn.

Lợi nhuận từ bán tải đang gánh một loạt khoản chi phí:

• Khoảng 1,0 tỷ euro chi phí thuế quan cho cả năm
• 1,6 tỷ euro dòng tiền ra gắn với chi phí tái cấu trúc cuối năm 2025
• Chi phí mới từ chip nhớ và các đợt triệu hồi xe

Nền tảng công nghiệp rộng hơn cũng đang được tái cơ cấu để tồn tại trong thế giới mà kỹ thuật truyền thống không còn bảo đảm lợi nhuận. Tại Trung Quốc, hãng dành cả quý 3 để lập liên doanh Dongfeng Stellantis Automotive Technology tại Vũ Hán và chuyển khoản vay cổ đông thành vốn cổ phần tại liên doanh Dongfeng Peugeot Citroen, mở đường phát triển hai mẫu Jeep và hai mẫu Peugeot mới hợp khẩu vị địa phương. Ở Trung Đông và châu Phi, nơi tổng doanh số giảm 22%, Stellantis đang loại dần Fiat Egea cũ để nhường chỗ cho Fiat Grizzly và dòng van nhỏ sản xuất nội địa.

Xuyên suốt quá trình đó, chi phí nghiên cứu phát triển cộng vốn đầu tư được giữ ở mức 6,5% doanh thu thuần. Đó là mức giới hạn chặt với một công ty đang cố xây xe điện định nghĩa bằng phần mềm, và nó lý giải vì sao chia sẻ phần cứng với Dongfeng và Leapmotor không còn là lựa chọn mà là bắt buộc.

Kế hoạch công bố chiến lược ngày 10/12

Ban lãnh đạo cho biết sẽ có buổi thuyết trình chiến lược ngày 10/12 tại Modena, tổ chức cùng Ngày hội Maserati, để làm rõ phần còn lại của tầm nhìn FaSTLAne 2030. Sự kiện này sẽ tập trung vào di sản thương hiệu và phân khúc hạng sang biên lợi nhuận cao.

Nhưng những con số quý 3 vừa qua cho thấy xe điện chỉ thực sự bán chạy khi hãng xe thôi coi chúng là món đồ công nghệ đắt đỏ và quay về làm phương tiện đi lại hợp lý với túi tiền của các gia đình bình thường. Bài học dành cho Stellantis nằm gọn trong hai việc: giữ sự đơn giản của Citroen e-C3 và dạy Leapmotor cách tinh chỉnh khung gầm cho đường sá phương Tây. Nếu làm được, biên lợi nhuận mỏng 0,7% kia mới có chỗ để nở ra.

Nguồn tham khảo: Cheap hatchbacks and Chinese partnerships are propping up the Stellantis EV strategy.

Bài viết được biên soạn với sự hỗ trợ của AI dựa trên nguồn dẫn ở trên.

TH (phapluatxahoi.kinhtedothi.vn)