YASA, một công ty con của Mercedes-Benz, đã công bố khởi động Project Resilience vào tháng 8 năm 2026. Dự án này nhận được tài trợ từ chương trình DRIVE35 của chính phủ Anh, với mục tiêu phát triển hai loại động cơ điện không sử dụng đất hiếm. Việc này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng về nguồn cung nguyên liệu khi Trung Quốc siết chặt quản lý xuất khẩu đất hiếm, gây ra khủng hoảng sản xuất cho nhiều hãng xe lớn như Ford và Suzuki.
Dự án Project Resilience tập trung vào việc phát triển động cơ điện có mật độ công suất đạt 59 kW/kg, một con số ấn tượng so với các động cơ truyền thống. YASA đã đạt được thành tựu này nhờ vào thiết kế động cơ trục từ (axial flux motor), cho phép tối ưu hóa không gian và hiệu suất. Động cơ này không chỉ giúp giảm thiểu sự phụ thuộc vào đất hiếm mà còn có thể thay đổi cách thức thiết kế hệ thống truyền động cho xe điện (EV).
Động cơ trục từ được biết đến với khả năng cung cấp công suất cao trong một thiết kế nhỏ gọn. Theo nghiên cứu, động cơ này có thể đạt được mật độ công suất cao hơn 68.8% so với động cơ từ hướng bán kính (radial flux motor) cùng công suất. Điều này giúp YASA không chỉ tạo ra động cơ có hiệu suất cao mà còn giảm kích thước tổng thể của động cơ.
YASA đã đạt được các mốc quan trọng trong việc phát triển động cơ của mình. Vào tháng 10 năm 2025, công ty đã công bố một nguyên mẫu động cơ nặng 12.7 kg với công suất tối đa đạt 750 kW, tương đương khoảng 1,000 mã lực. Mật độ công suất này đã tăng khoảng 40% so với mức 42 kW/kg mà họ đã đạt được vào mùa hè cùng năm.
Dự án Project Resilience không chỉ dừng lại ở việc phát triển động cơ không sử dụng đất hiếm mà còn mở ra hai hướng phát triển công nghệ khác nhau. Hướng thứ nhất là phát triển động cơ điện sử dụng nam châm vĩnh cửu nhưng không có các nguyên tố đất hiếm nặng như dysprosium và terbium, nhằm duy trì hiệu suất mà không làm tăng trọng lượng hay kích thước của động cơ. Hướng thứ hai là phát triển công nghệ động cơ hoàn toàn không sử dụng đất hiếm, với một loại vật liệu nam châm mới chưa được công bố.
YASA đã nhận được sự hỗ trợ từ chương trình DRIVE35 của chính phủ Anh, với tổng ngân sách lên tới 900 triệu bảng cho 10 dự án được lựa chọn, trong đó có Project Resilience. Dự án này được kỳ vọng sẽ hoàn thành các mẫu thử nghiệm trong vòng 12 tháng, tức là vào mùa hè năm 2027, theo yêu cầu của chương trình.
Sự phát triển này diễn ra trong bối cảnh mà ngành công nghiệp ô tô đang phải đối mặt với nhiều thách thức về nguồn cung ứng nguyên liệu, đặc biệt là đất hiếm. Trung Quốc hiện đang chiếm khoảng 69% sản lượng khai thác đất hiếm toàn cầu và lên tới 90% trong các lĩnh vực chế biến và sản xuất nam châm. Việc phụ thuộc vào nguồn cung này đã khiến nhiều nhà sản xuất ô tô gặp khó khăn khi Trung Quốc quyết định siết chặt xuất khẩu.
Dự án của YASA không phải là nỗ lực duy nhất trong việc phát triển động cơ không sử dụng đất hiếm. Một số nhà sản xuất khác như Renault, BMW và Nissan cũng đang thử nghiệm các công nghệ mới để giảm thiểu sự phụ thuộc vào đất hiếm. Một trong những phương pháp được áp dụng là sử dụng động cơ đồng bộ với nam châm điện, tuy nhiên, phương pháp này thường kém hiệu quả hơn so với động cơ sử dụng nam châm vĩnh cửu.
YASA đang hướng tới một tương lai bền vững hơn cho ngành công nghiệp ô tô, không chỉ bằng cách phát triển các sản phẩm không phụ thuộc vào đất hiếm mà còn bằng cách tối ưu hóa thiết kế động cơ để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường xe điện. Sự thành công của Project Resilience có thể mở ra một kỷ nguyên mới cho công nghệ động cơ điện, mang lại lợi ích lớn cho ngành công nghiệp ô tô và người tiêu dùng.
Những điều đáng chú ý trong dự án này bao gồm:
- Động cơ không sử dụng đất hiếm, giảm thiểu rủi ro về nguồn cung.
- Mật độ công suất đạt 59 kW/kg, cao hơn nhiều so với động cơ truyền thống.
- Thời gian hoàn thành mẫu thử nghiệm dự kiến vào mùa hè năm 2027.
- Hỗ trợ từ chính phủ Anh với ngân sách lên tới 900 triệu bảng.
Những nỗ lực này không chỉ giúp YASA khẳng định vị thế trong ngành công nghiệp ô tô mà còn có thể tạo ra những thay đổi lớn trong cách thức sản xuất và thiết kế động cơ điện trong tương lai.
TH (phapluatxahoi.kinhtedothi.vn)
