Google, công cụ tìm kiếm thống trị thế giới, đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng khi AI ngày càng thay thế vai trò của nó trong việc cung cấp thông tin. Những vấn đề này không chỉ đơn thuần là về công nghệ mà còn liên quan đến cách mà chúng ta lưu giữ và truy cập kiến thức trên internet.
Gần đây, nhiều người dùng đã phát hiện ra rằng các tóm tắt AI mới của Google thường xuyên đưa ra thông tin sai lệch. Một người dùng ở Colorado Springs đã chia sẻ rằng anh đã chuẩn bị cho một buổi xem hoàng hôn nhưng lại nhận được thông tin từ AI rằng mặt trời đã lặn. Đây chỉ là một trong nhiều ví dụ cho thấy Google đang mất dần khả năng cung cấp thông tin chính xác, điều mà trước đây đã giúp công ty xây dựng được danh tiếng của mình.
Người dùng vẫn tiếp tục tìm kiếm trên Google vì họ kỳ vọng rằng internet sẽ biết những điều cần thiết. Tuy nhiên, khi chất lượng tìm kiếm giảm sút, chúng ta thường chỉ trích rằng Google đã trở nên tồi tệ hơn. Khi AI tạo ra thông tin sai lệch, chúng ta lại cho rằng đó là vấn đề của mô hình. Nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu “sự thật” trở nên khó tìm hơn vì cơ sở hạ tầng lưu trữ thông tin đang bị phá vỡ?
Nhiều trang web quan trọng đang bị xóa bỏ, như trường hợp của FiveThirtyEight, một trang web nổi tiếng về phân tích dữ liệu. Sau khi Disney quyết định không còn coi đây là tài sản giá trị, họ đã xóa bỏ toàn bộ nội dung của trang. Điều này cho thấy rằng không chỉ Google mà cả nhiều nền tảng khác cũng đang gặp khó khăn trong việc bảo tồn kiến thức.
Wikipedia, một trong những nguồn tài nguyên kiến thức công cộng quan trọng nhất, cũng không thoát khỏi cuộc khủng hoảng này. AI hiện nay thường xuyên lấy nội dung từ Wikipedia mà không cần người dùng truy cập vào trang, dẫn đến việc lưu lượng truy cập giảm sút nghiêm trọng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì và phát triển của Wikipedia.
Internet Archive, một thư viện số phi lợi nhuận, cũng đang gặp khó khăn. Dù được biết đến với dịch vụ Wayback Machine, nơi lưu trữ hàng trăm tỷ bức ảnh của web, nhưng hiện nay tổ chức này đang phải đối mặt với các cuộc tấn công mạng và kiện tụng tốn kém. Việc các nhà xuất bản kiện Internet Archive vì chương trình cho mượn kỹ thuật số đã khiến nhiều tổ chức truyền thông bắt đầu chặn các công cụ thu thập dữ liệu của Wayback Machine.
Thực tế là, nhiều nội dung văn hóa, xã hội và chính trị hiện nay không được bảo tồn do sự gia tăng sử dụng các định dạng tạm thời như Instagram Stories hay WhatsApp. Mặc dù chúng ta có thể sống chung với những kết quả tìm kiếm kém, nhưng chúng ta không thể đạt được sự độc lập văn hóa nếu không thể lưu giữ và truy xuất ký ức tập thể của mình.
Trong khi đó, một số quốc gia đang tìm cách xây dựng các nền tảng thay thế cho Google. Pháp đã bắt đầu sử dụng Qwant, một dịch vụ tìm kiếm không lưu trữ dữ liệu tìm kiếm và không sử dụng quảng cáo nhắm mục tiêu. Điều này cho thấy rằng nhiều quốc gia đang nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ thông tin và xây dựng một hạ tầng kỹ thuật số độc lập.
Cuộc khủng hoảng này cũng đã dẫn đến những thay đổi trong cách mà các chính phủ quản lý các nền tảng công nghệ lớn. Một tòa án Đức gần đây đã tuyên bố Google có trách nhiệm về những thông tin sai lệch do AI của họ tạo ra. Điều này mở ra khả năng cho các chính phủ có thể quản lý các công ty công nghệ lớn một cách chặt chẽ hơn.
Chúng ta đang ở ngã rẽ quan trọng trong việc xác định tương lai của internet. Có hai con đường có thể xảy ra: một là một internet ngẫu nhiên được ghi nhớ bởi các máy móc và bị thương mại hóa bởi các trung gian, hoặc một internet công cộng được coi là cơ sở hạ tầng, với sự quản lý chặt chẽ hơn từ các tổ chức công.
Để xây dựng một tương lai bền vững cho internet, các quốc gia cần phải nhận thức được giá trị kinh tế của thông tin và cần có những biện pháp cụ thể để bảo đảm rằng thông tin vẫn được lưu giữ và có thể truy cập được. Chúng ta không thể chỉ dựa vào các nền tảng tư nhân để tổ chức và kiểm soát cuộc sống kỹ thuật số của mình.
Thời kỳ hoàng kim của Google đang dần khép lại, và chúng ta cần phải chuẩn bị cho những gì sẽ đến tiếp theo. Liệu đó có phải là một internet mạnh mẽ hơn, hay là một không gian kỹ thuật số hỗn loạn? Chỉ thời gian mới có thể trả lời.
TH (phapluatxahoi.kinhtedothi.vn)
