Các công ty trí tuệ nhân tạo (AI) đang đưa ra những tuyên bố lớn về khả năng thay thế lao động con người bằng các công cụ của họ. Một số công việc sẽ bị tự động hóa, trong khi những công việc khác sẽ được 'tăng cường'. Các giám đốc điều hành của những công ty lớn nhất thế giới đang đầu tư một khoản tiền khổng lồ vào những công cụ này, một phần do họ nhận thức được rằng điều này có thể giúp tiết kiệm chi phí nhân sự.
Khái niệm 'phẳng là mới lên' đang được nhắc đến trong bối cảnh quy mô lực lượng lao động của một công ty, khi các nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu công việc có nên được thực hiện bởi những nhân viên mới hay bởi những 'đại lý AI', những công nhân ảo được giao nhiệm vụ thực hiện các vai trò cụ thể, một số trong số đó là khá chuyên môn. Nếu điều này là đúng, nó sẽ ảnh hưởng đến tất cả chúng ta, trên nhiều lĩnh vực và sự nghiệp cá nhân, có thể xảy ra sớm hơn chúng ta nghĩ.
Những tác động của AI đến thị trường lao động
Các nhà kinh tế học đoạt giải Nobel gần đây đã cảnh báo rằng thế giới 'phải hành động ngay bây giờ' để đảm bảo rằng AI dẫn đến sự gia tăng mức sống chứ không phải là sự thay thế lao động quy mô lớn. Tháng trước, các doanh nghiệp ở London đã cảnh báo rằng họ đang gặp khó khăn trong việc tìm kiếm kỹ năng cần thiết khi AI làm gián đoạn thị trường lao động.
Hiện tại, mặc dù còn sớm, nhưng đã có một số mẫu đáng chú ý trong dữ liệu. Một biểu đồ cho thấy cách mà các mô hình khác nhau có thể thực hiện các nhiệm vụ trước đây do con người thực hiện, trong trường hợp này là sử dụng và phát triển phần mềm máy tính. Ba năm trước, các mô hình ngôn ngữ lớn (LLMs) chỉ có thể hoàn thành các nhiệm vụ mà con người mất vài giây hoặc vài phút để thực hiện. Giờ đây, chúng ngày càng có khả năng hoàn thành các nhiệm vụ khá phức tạp trong khoảng một giờ.
Phân tích tác động đến các nhóm nghề nghiệp
Các phân tích kỹ lưỡng nhất hiện có đến từ Hoa Kỳ, sử dụng bốn năm dữ liệu về kết quả việc làm theo độ tuổi trong các nghề nghiệp khác nhau, từ những nghề bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi AI (bao gồm lập trình viên phần mềm và nhân viên chăm sóc khách hàng) đến những nghề ít bị ảnh hưởng nhất (nhân viên y tế, nhân viên chăm sóc trẻ em, thợ làm tóc).
Phân tích của Đại học Stanford về dữ liệu lương và việc làm cho thấy tỷ lệ việc làm của những người từ 22 đến 25 tuổi đã giảm 2,7% kể từ khi ChatGPT trở nên phổ biến, tăng lên 12,8% trong các lĩnh vực bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi AI như tài chính, phần mềm và ngành công nghiệp sáng tạo.
Xu hướng sử dụng AI trong các lĩnh vực khác nhau
Không phải tất cả các nhà kinh tế đều đồng ý, lập luận rằng các yếu tố khác như sự gia tăng lãi suất có thể giải thích điều này. Các thông báo việc làm trực tuyến cũng đã bị ảnh hưởng kể từ khi ra mắt ChatGPT và các LLM khác. Tuy nhiên, có một điều đáng chú ý trong phân tích gần đây của OECD về sự khác biệt trong thông báo việc làm giữa các lĩnh vực bị ảnh hưởng nhiều và ít bởi AI.
Vương quốc Anh đã bị ảnh hưởng đáng kể trong vấn đề này vào thời điểm mà lãi suất ổn định hoặc đang giảm. Điều này cũng xảy ra trước khi tăng thuế Bảo hiểm Quốc gia năm ngoái. Theo hầu hết các tiêu chí quốc tế, sự tập trung của lĩnh vực dịch vụ ở Vương quốc Anh khiến nó dễ bị tổn thương trước nguy cơ mất việc làm do AI.
Những thách thức và cơ hội trong tương lai
Việc sử dụng AI được đo bằng 'token', là những đoạn văn bản nhỏ mà các hệ thống AI sử dụng để hiểu, phân tích và tạo ra ngôn ngữ. Trung bình, một token tương đương với ba phần tư một từ tiếng Anh. Đã có sự gia tăng đáng kinh ngạc trong việc sử dụng AI vào năm 2026, và sự gia tăng trong việc sử dụng token đã vượt xa chi phí 'theo token' đang giảm.
Các công ty hàng đầu thế giới đang sử dụng AI đã triển khai 'bảng xếp hạng token' để cố gắng khuyến khích nhân viên tạo ra nhiều năng suất nhất có thể từ các mô hình tiên tiến nhất. Hàng triệu tỷ token đã được sử dụng trong vài tháng qua chủ yếu cho 'sử dụng đại lý', tức là cho các đại lý có thể thực hiện các nhiệm vụ tự động.
Vấn đề ở đây là những hóa đơn khổng lồ đã được tích lũy, đến mức nhiều công ty đã bắt đầu hạn chế việc sử dụng các mô hình này. Điều này rất quan trọng, vì nó có thể cho thấy rằng có giới hạn về mức độ công việc có thể được tự động hóa. Những công nhân ảo có thể tốn kém hơn so với những công nhân con người. Tuy nhiên, một yếu tố cần theo dõi là nhiều công ty, bao gồm cả các công ty phương Tây, đang chuyển sang các hình thức AI rẻ hơn, được phát triển từ các mô hình Trung Quốc được cung cấp miễn phí trên thị trường.
Vì vậy, có rất nhiều sự không chắc chắn ở đây, nhưng cũng có những xu hướng rõ ràng đang nổi lên.
TH (phapluatxahoi.kinhtedothi.vn)
