Các bác sĩ đang kêu gọi mọi người tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay khi có bất kỳ tiếp xúc nào với dơi nhằm ngăn ngừa nguy cơ nhiễm virus dại. Trong số báo phát hành vào thứ Hai của Tạp chí Hiệp hội Y khoa Canada, các bác sĩ chuyên khoa bệnh truyền nhiễm đã mô tả trường hợp của một cậu bé đã tử vong vì virus dại gần hai năm trước.
“Điều này rất quan trọng đối với chúng tôi và gia đình để có cơ hội tìm kiếm những bài học và kinh nghiệm từ trường hợp này nhằm giúp nâng cao nhận thức và hiểu biết về nhiễm virus dại và những rủi ro liên quan,” bác sĩ Brian Hummel, tác giả chính của báo cáo trường hợp và là bác sĩ chuyên khoa bệnh truyền nhiễm nhi khoa tại Bệnh viện Nhi McMaster ở Hamilton, cho biết.
Trường hợp của cậu bé 11 tuổi
Cậu bé 11 tuổi đã ở một căn nhà nghỉ ở miền Bắc Ontario vào mùa hè năm 2024 và đã bị đánh thức bởi một con dơi nằm trên mũi và miệng của mình. Cậu đã đuổi con dơi đi và cha của cậu đã bắt được nó trong một cái nồi và thả nó ra ngoài. Bố mẹ cậu không thấy bất kỳ vết trầy xước hoặc cắn nào trên mặt con trai mình và không nghĩ rằng con dơi đã có hành vi bất thường, vì vậy họ không nghĩ đến virus dại hoặc đưa cậu đến bác sĩ vào thời điểm đó.
Gần ba tuần sau, cậu bé bắt đầu có cảm giác tê, sưng tấy và ngứa ở bên phải mặt. Một nhân viên y tế tại một phòng khám cấp cứu nghĩ rằng cậu có thể bị liệt Bell — tình trạng tạm thời làm liệt một bên mặt có thể do nhiễm virus — và đã kê đơn thuốc kháng virus. Vài ngày sau, cậu đã đến phòng cấp cứu tại Bệnh viện Nhi McMaster với triệu chứng nôn mửa và đau khi nuốt.
Diễn biến bệnh tình nghiêm trọng
Cậu sau đó đã phát triển thêm triệu chứng yếu cơ ở bên phải mặt, cũng như nói ngọng. Cậu được nhập viện tại đơn vị chăm sóc đặc biệt nhi khoa và tình trạng thần kinh của cậu tiếp tục xấu đi. Đến ngày thứ năm trong bệnh viện, cậu không còn phản xạ ở thân não — phần não điều chỉnh nhịp thở, nhịp tim và các chức năng cơ thể thiết yếu khác. Cuối cùng, cậu đã được rút ống thở và “ra đi trong sự thanh thản bên gia đình,” báo cáo cho biết.
Khi các triệu chứng của virus dại bắt đầu xuất hiện, không có phương pháp điều trị hoặc chữa trị nào, Hummel cho biết trong một cuộc phỏng vấn với The Canadian Press. Tuy nhiên, virus này có thời gian ủ bệnh tương đối dài — thường là vài tuần — trước khi các triệu chứng bệnh xuất hiện. Điều này có nghĩa là trong những ngày sau khi tiếp xúc, một loạt vaccine và một liều kháng thể có thể ngăn chặn nhiễm trùng.
“Nếu bạn bị nhiễm virus dại có triệu chứng, gần như chắc chắn sẽ tử vong. Nhưng nếu bạn nhận được sự phòng ngừa trước khi triệu chứng phát triển, tỷ lệ thành công gần như là tuyệt đối,” Hummel nói. Virus dại lây nhiễm vào các dây thần kinh xung quanh nơi nó xâm nhập vào cơ thể và sau đó di chuyển vào tủy sống và não, cuối cùng dẫn đến cái chết.
Đây là một nhiễm trùng “cực kỳ hiếm” ở người tại Canada, với chỉ 28 trường hợp được báo cáo kể từ năm 1924. Trường hợp virus dại gần đây nhất trước cậu bé 11 tuổi là một người đàn ông đã tử vong sau khi tiếp xúc với một con dơi ở British Columbia vào năm 2019. Không có trường hợp nào được báo cáo ở Ontario kể từ năm 1967.
Cảnh báo về tiếp xúc với dơi
Khi con người bị tiếp xúc ở Canada, thường là thông qua tiếp xúc với dơi, Hummel cho biết, mặc dù virus dại cũng có thể được mang bởi nhím, gấu trúc và cáo. Tuy nhiên, dơi là mối quan tâm chính, vì vậy bất kỳ tiếp xúc vật lý nào với chúng đều được coi là có nguy cơ cao.
Dơi có răng nhỏ, vì vậy mọi người có thể bị cắn mà không nhận ra. Ngay cả khi không có vết cắn hoặc trầy xước, nước bọt của dơi có thể dính vào da của ai đó và tìm đường vào vết cắt hoặc vào mắt, mũi hoặc miệng. “Bất kỳ khi nào một con dơi chạm vào da người, đó là lý do để bạn đến gặp nhà cung cấp dịch vụ y tế ngay lập tức,” Hummel nói.
Các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc chính thường làm việc với cơ quan y tế công cộng để xác định xem việc phòng ngừa sau tiếp xúc — chuỗi vaccine và tiêm kháng thể — có cần thiết hay không. Liều vaccine đầu tiên được tiêm ngay lập tức, tiếp theo là các liều vào ngày thứ ba, bảy và 14.
Tiêm vaccine giúp cơ thể phát động phản ứng miễn dịch với virus dại, Hummel cho biết. Nhưng cần thời gian để phản ứng này xảy ra, vì vậy bệnh nhân cũng nhận được một liều immunoglobulin, một kháng thể đã được chuẩn bị sẵn để bắt đầu chống lại virus ngay lập tức. Các tác dụng phụ của vaccine thường nhẹ và tạm thời, bao gồm sốt, ớn lạnh, ra mồ hôi và cảm thấy không khỏe.
Như bất kỳ vaccine nào, có một nguy cơ rất hiếm gặp về sốc phản vệ, đó là lý do tại sao bệnh nhân có một khoảng thời gian chờ ngắn trước khi rời khỏi nhà cung cấp dịch vụ y tế sau khi tiêm. Các phiên bản vaccine dại cũ có một nguy cơ rất nhỏ về hội chứng Guillain-Barré — một tình trạng hiếm gặp mà hệ thống miễn dịch của cơ thể tấn công các dây thần kinh của chính nó. Không có mối liên hệ nguyên nhân nào giữa hội chứng này và vaccine dại hiện đại, báo cáo cho biết. “Với sự chắc chắn gần như tử vong khi nhiễm virus dại, lợi ích gần như luôn vượt xa rủi ro,” Hummel nhấn mạnh.
TH (phapluatxahoi.kinhtedothi.vn)
