Trung Quốc chuẩn bị cho thời kỳ thu hồi pin EV quy mô lớn

Trung Quốc đang chứng kiến sự lão hóa của các mẫu xe điện (EV) đầu tiên được đưa vào sử dụng. Theo thông tin từ Bộ Công an Trung Quốc, số lượng xe năng lượng mới (NEV) đạt khoảng 48,97 triệu chiếc vào cuối tháng 6 năm 2026, chiếm 13,19% tổng số xe ô tô. Dự báo, đến cuối năm 2026, số lượng NEV có tuổi thọ trên 8 năm sẽ đạt 2,6 triệu chiếc. Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Chính sách Ô tô Trung Quốc ước tính rằng vào năm 2026, khoảng 43GWh pin sẽ được loại bỏ, tương đương với 280.000 đến 300.000 tấn. Đến năm 2030, con số này có thể lên tới 171GWh, tức khoảng 1 triệu tấn pin.

Trước tình hình này, Trung Quốc đang tiến hành cải cách quy định về thu hồi và tái sử dụng pin. Ông Tân Quốc Bân, Phó Bộ trưởng Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin, đã thông báo vào ngày 26 tháng 8 rằng trong giai đoạn 15 kế hoạch năm năm (2026-2030), Trung Quốc sẽ triển khai hệ thống "chứng minh thư số" cho pin xe điện, nhằm xây dựng một hệ thống quản lý có thể "theo dõi từ nguồn gốc đến đích đến". Mục tiêu là tăng cường việc sử dụng pin đã qua sử dụng lên trên 1 triệu tấn mỗi năm vào năm 2030.

Một điểm đáng chú ý trong quy định mới là việc loại bỏ khái niệm "sử dụng theo cấp độ" (cascade utilization) trong quy trình thu hồi. Theo quy định mới được ban hành vào ngày 31 tháng 12 năm 2025 và có hiệu lực từ ngày 1 tháng 4 năm 2026, định nghĩa về "sử dụng tổng hợp" đã được điều chỉnh để bao gồm việc tái chế thông qua các phương pháp như tháo dỡ, nghiền, phân loại và luyện kim, trong khi "sử dụng theo cấp độ" không còn được công nhận.

Ngày 30 tháng 7, Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin đã thông báo về việc hủy bỏ các quy định liên quan đến "sử dụng theo cấp độ" trong quy chuẩn ngành về tái sử dụng pin xe điện, dẫn đến việc 100 công ty đã bị loại khỏi danh sách công ty được công nhận. Điều này có nghĩa là "sử dụng theo cấp độ" không còn là một phân loại chính sách độc lập.

Sử dụng theo cấp độ là một phương pháp cho phép tái sử dụng pin xe điện đã qua sử dụng, nếu còn giá trị sử dụng, bằng cách kiểm tra, tháo dỡ và tái cấu trúc để sử dụng cho các ứng dụng không yêu cầu hiệu suất cao như nguồn điện dự phòng cho thiết bị lưu trữ năng lượng hoặc trạm phát sóng viễn thông. Phương pháp này được kỳ vọng sẽ kéo dài tuổi thọ pin và tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên. Tuy nhiên, sự mở rộng của thị trường đã làm lộ ra nhiều vấn đề liên quan đến chất lượng và an toàn.

Pin đã qua sử dụng có sự biến động lớn về dung lượng còn lại, số lần sạc/xả và tình trạng an toàn. Việc tái sử dụng mà không có kiểm tra và quản lý chất lượng đầy đủ có thể dẫn đến rủi ro như quá tải, ngắn mạch và quá nhiệt.

Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin cũng chỉ ra rằng một số doanh nghiệp bất hợp pháp đã xử lý pin đã qua sử dụng một cách không chính thức tại các khu vực biên giới giữa thành phố và nông thôn, và sử dụng pin đã qua xử lý cho các ứng dụng bị cấm như xe đạp điện.

Thay đổi quy định lần này không cấm việc tái sử dụng pin đã qua sử dụng, mà là việc điều chỉnh cách đánh giá tính hợp pháp của pin thông qua tên gọi "sử dụng theo cấp độ". Dù là sử dụng pin mới hay tái sử dụng pin đã qua sử dụng, khi đưa ra thị trường dưới dạng sản phẩm pin mới, các sản phẩm này phải đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng và an toàn phù hợp với mục đích sử dụng cuối cùng. Việc sử dụng pin đã qua sử dụng cho các mục đích bị quản lý, như xe đạp điện, là hoàn toàn bị cấm.

TH (phapluatxahoi.kinhtedothi.vn)