Gần đây, Cục Sở hữu trí tuệ Nhật Bản (JPO) đã công bố thông báo từ chối đơn xin cấp bằng sáng chế của Nintendo và The Pokémon Company cho ứng dụng bằng sáng chế phân nhánh số 2026-019762. Đơn xin này mô tả một "hệ thống bắt quái vật trong trò chơi", và nó có liên quan chặt chẽ đến vụ tranh chấp pháp lý đang diễn ra với nhà phát triển Palworld, Pocketpair. Sự từ chối này đã thu hút sự chú ý đáng kể từ cộng đồng game thủ và các chuyên gia trong ngành.
Điều thú vị là, ngôn ngữ mà các giám định viên của JPO sử dụng trong thông báo từ chối đã gây cười cho nhiều người dùng tại Nhật Bản. Họ đã chia sẻ những "câu trích dẫn yêu thích" từ cuộc tranh luận pháp lý giữa Nintendo và JPO. Các chuyên gia trong ngành, bao gồm cả luật sư sở hữu trí tuệ Kiyoshi Kurihara, cũng nhận xét rằng cả phản biện của Nintendo và phản hồi của giám định viên đều chứa đựng những điều hiếm thấy trong thực tiễn cấp bằng sáng chế thông thường.
Nguyên nhân từ chối bằng sáng chế
Một trong những lý do chính dẫn đến việc từ chối bằng sáng chế là một video gameplay trên YouTube từ năm 2013, trình diễn trò chơi fangame độc lập mang tên Pokémon Generations. Trong "Lý do từ chối" ban đầu, JPO đã trích dẫn các cơ chế gameplay được trình bày trong video để lập luận rằng đơn xin cấp bằng sáng chế của Nintendo thiếu tính sáng tạo. Họ đã mô tả các cơ chế như "việc chọn một Poké Ball hiển thị ở góc dưới bên phải màn hình khiến Ash ném nó; nếu nó trúng Pikachu, Pikachu có thể bị bắt".
Phản biện của Nintendo và phản hồi của JPO
Trong phản biện của mình, Nintendo đã mạnh mẽ bác bỏ những tuyên bố này, nhấn mạnh rằng trò chơi và các nhân vật trong đó vi phạm bản quyền của họ. Họ lập luận rằng giám định viên của JPO "đã hành động cực kỳ không thích hợp khi cố tình hiểu sai một sản phẩm vi phạm bản quyền như thể nó là một sản phẩm được ủy quyền". Điều này đã được nhắc lại nhiều lần trong tài liệu của họ.
Trong thông báo gần đây xác nhận việc từ chối, giám định viên của JPO đã bác bỏ hoàn toàn việc đề cập đến vi phạm bản quyền, giải thích rằng, dựa trên luật sở hữu trí tuệ trong nước và tiền lệ của tòa án, việc một phát minh có vi phạm bản quyền hay không không ảnh hưởng đến việc xác định tính sáng tạo. Họ cũng chỉ ra rằng "khả năng lý do từ chối có thể bị hiểu sai một cách không hợp lý không ảnh hưởng đến việc đánh giá tính sáng tạo".
Các tranh cãi xung quanh ngôn ngữ sử dụng
Phần khác trong thông báo đã gây cười cho người dùng Nhật Bản là sự khó chịu rõ ràng của giám định viên đối với sự cầu kỳ của Nintendo về cách mà trò chơi không chính thức và nội dung của nó được đề cập trong lý do từ chối. Trong phản biện, công ty đã yêu cầu rằng "Ash, Pikachu và Poké Ball nên được gọi đúng là 'một nhân vật vi phạm Ash', 'một nhân vật vi phạm Pikachu' và 'một nhân vật vi phạm Poké Balls'".
Giám định viên đã phản hồi rằng: "Nếu không thể sử dụng tên nhân vật trong lý do từ chối, thì ngay cả khi phải tốn công sức, độ chính xác vẫn phải được ưu tiên. Trong trường hợp đó, thông báo sẽ cần phải sử dụng các mô tả cồng kềnh như 'một vật thể hình dạng động vật nhỏ' thay vì Pokémon, 'một vật thể hình dạng một cậu bé đội mũ đỏ' thay vì Ash, 'một vật thể hình dạng động vật nhỏ màu vàng' thay vì Pikachu, 'một vật thể hình dạng động vật nhỏ màu xanh' thay vì Bulbasaur, và 'một vật thể hình dạng cầu có phần trên màu đỏ và phần dưới màu trắng' thay vì Poké Ball. Tuy nhiên, ngay cả với cách diễn đạt như vậy, cấu trúc logic của lý do từ chối vẫn không thay đổi. Do đó, lập luận này không có ảnh hưởng đến việc xác định tính sáng tạo".
Triển vọng và bước tiếp theo của Nintendo
Nintendo hiện có quyền nộp đơn kháng cáo quyết định từ chối này lên Ủy viên của JPO trong vòng ba tháng. Tuy nhiên, việc từ chối này không làm vô hiệu hóa bằng sáng chế đã được đăng ký mà hiện tại đang được khẳng định trong vụ kiện Palworld tại Tòa án quận Tokyo. Thay vào đó, nó liên quan đến việc JPO từ chối cấp bằng sáng chế cho một đơn xin phân nhánh riêng trong cùng một gia đình bằng sáng chế.
Trong bối cảnh này, Nintendo cần theo dõi sát sao vụ kiện với Pocketpair, vì những cập nhật "phòng ngừa" từ phía Pocketpair có thể đã làm thu hẹp phạm vi vụ kiện, như đã báo cáo trước đó. Đây là một tình huống thú vị mà các nhà phát triển game và luật sư sở hữu trí tuệ cần chú ý.
TH (phapluatxahoi.kinhtedothi.vn)
