Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) tại Hoa Kỳ đang đi đôi với sự gia tăng xây dựng các trung tâm dữ liệu. Theo phân tích từ Pew Research Center, hiện có hơn 3.000 trung tâm dữ liệu tại Mỹ và khoảng 1.500 trung tâm khác đang trong quá trình phát triển. Mặc dù Tổng thống Donald Trump đã thúc đẩy sự phát triển của AI, coi đây là yếu tố quan trọng cho an ninh kinh tế và quốc gia, nhưng khảo sát cho thấy 70% người dân Mỹ phản đối việc xây dựng các trung tâm dữ liệu AI trong cộng đồng của họ. Nguyên nhân chính được nêu ra bao gồm hóa đơn tiện ích cao hơn, ô nhiễm, tiếng ồn và mất không gian xanh.
Tác động của các trung tâm dữ liệu tới môi trường
Các trung tâm dữ liệu này chứa các máy chủ máy tính xử lý văn bản, hình ảnh và mã cho các mô hình ngôn ngữ lớn như ChatGPT. Chúng cũng tiêu tốn một lượng lớn nước và điện. Sự phản đối không chỉ dừng lại ở việc xây dựng trung tâm mà còn mở rộng đến hạ tầng xung quanh, đặc biệt là các đường dây truyền tải điện cần thiết để cung cấp năng lượng cho chúng, thường phải đi qua đất của các cá nhân tư nhân.
Quyền lực của chính phủ trong việc thu hồi đất
Khi các cá nhân từ chối bán đất của họ, các công ty thường phải sử dụng quyền lực thu hồi đất (eminent domain) của chính phủ, tức là quyền lực của chính phủ để thu hồi tài sản tư nhân mà không cần sự đồng ý của chủ sở hữu. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu một đường dây được xây dựng để phục vụ một trung tâm dữ liệu tư nhân có đủ điều kiện để được coi là phục vụ lợi ích công cộng hay không.
Những yêu cầu về năng lượng của các trung tâm dữ liệu
Các trung tâm dữ liệu có nhu cầu năng lượng khổng lồ, có thể gây căng thẳng cho lưới điện và đe dọa độ tin cậy của nó. Năm 2024, chúng đã chiếm hơn 4% tổng lượng điện tiêu thụ của quốc gia. Với việc ngày càng nhiều trung tâm được xây dựng, nhu cầu này sẽ tiếp tục tăng. Để đáp ứng nhu cầu này, các công ty điện lực phải xây dựng thêm các đường dây truyền tải và thu hồi đất để đặt chúng.
Tiêu chuẩn về 'lợi ích công cộng'
Mặc dù tài sản chỉ có thể bị thu hồi vì lý do 'lợi ích công cộng', Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã giải thích yêu cầu này một cách khá rộng rãi. Trong quyết định Kelo v. City of New London năm 2005, tòa án đã xác nhận rằng phát triển kinh tế cũng đủ điều kiện, cho phép New London, Connecticut thu hồi nhà cửa để phát triển tư nhân quanh một cơ sở của Pfizer. Tuy nhiên, sự phát triển đó không bao giờ xảy ra và Pfizer cuối cùng đã rời New London. Đáp lại quyết định này, 45 bang đã thông qua các luật cải cách về quyền thu hồi đất.
Triển vọng tương lai cho các trung tâm dữ liệu
Các vụ kiện thách thức việc thu hồi tài sản để xây dựng các đường dây truyền tải với lý do lợi ích công cộng có kết quả khác nhau. Ví dụ, Tòa án Tối cao của South Dakota và Vermont đã xác nhận việc thu hồi của các công ty điện lực, xác định rằng việc cung cấp ít nhất một số năng lượng và cải thiện độ tin cậy của lưới điện cho khách hàng trong bang là những lợi ích công cộng hợp lệ. Tuy nhiên, lập luận này sẽ thay đổi nếu các đường dây truyền tải, một số trong số đó vượt qua các bang, không mang lại lợi ích cho bất kỳ ai trong bang.
Những quyết định này cho thấy, khi các trung tâm dữ liệu tăng cường nhu cầu năng lượng và gây áp lực lên cơ sở hạ tầng hiện tại, việc thu hồi đất để cải thiện độ tin cậy của lưới điện sẽ có khả năng được coi là lợi ích công cộng, đặc biệt nếu mục đích là đảm bảo độ tin cậy cho khách hàng trong bang. Tuy nhiên, các lập luận xung quanh việc liệu các đường dây truyền tải bổ sung có thực sự phục vụ cho khách hàng trong bang hay không có thể tạo cơ sở cho các chủ đất thách thức.
TH (phapluatxahoi.kinhtedothi.vn)
