Một nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng các cơn bão mặt trời mạnh nhất có thể gây ra những tác động lớn hơn nhiều so với những gì các nhà khoa học đã từng ước lượng. Theo nghiên cứu, những cơn bão địa từ hiếm gặp, được coi là "một lần trong một ngàn năm", có thể ảnh hưởng đến công nghệ hiện đại nhiều hơn so với các ước tính hiện tại.
Maria Walach, đồng tác giả của nghiên cứu từ Đại học Lancaster, cho biết: "Trường từ của hành tinh chúng ta thực sự rất tốt trong việc bảo vệ chúng ta khỏi nhiều tác động của thời tiết không gian, và chúng thường chỉ xuất hiện dưới dạng những trục trặc hoặc những ánh sáng cực quang đẹp mắt. Tuy nhiên, có những trường hợp cực đoan."
Các cơn bão mặt trời và tác động của chúng
Các cơn bão mặt trời xảy ra khi các vụ phun trào từ mặt trời, chẳng hạn như sự phun trào khối lượng vương miện và các vụ nổ mặt trời, gửi các đám mây hạt mang điện hướng về phía Trái Đất. Mặc dù chúng có thể tạo ra những ánh sáng cực quang tuyệt đẹp, nhưng chúng cũng có thể gây rối loạn vệ tinh, hệ thống GPS, thông tin liên lạc radio và lưới điện.
Lịch sử đã cho thấy thiệt hại mà ngay cả những cơn bão ít cực đoan hơn cũng có thể gây ra. Sự kiện Carrington năm 1859, cơn bão địa từ mạnh nhất được ghi nhận, đã làm gián đoạn các hệ thống điện báo trên toàn thế giới và đẩy các cực quang từ bầu trời ở vĩ độ cao gần Bắc Cực và Nam Cực xuống các vị trí xa hơn về phía nam, thậm chí đến vùng nhiệt đới.
- Cơn bão mạnh năm 1989 đã làm sập lưới điện của Quebec, khiến hàng triệu người không có điện.
- Các cơn bão "Halloween" năm 2003 đã làm gián đoạn vệ tinh, GPS và thông tin liên lạc radio.
Đánh giá lại mức độ nghiêm trọng của các cơn bão mặt trời
Nghiên cứu không cho rằng một cơn bão mặt trời chưa từng thấy sắp xảy ra, nhưng nó lập luận rằng các nhà khoa học có thể cần phải xem xét lại cách họ ước lượng mức độ nghiêm trọng của các sự kiện hiếm gặp, điều này ngày càng quan trọng khi xã hội hiện đại ngày càng phụ thuộc vào vệ tinh và các công nghệ dễ bị tổn thương khác.
Nhóm nghiên cứu đã phân tích hơn một triệu phép đo gió mặt trời được thu thập bởi các tàu vũ trụ của NASA bay gần hơn với Trái Đất, nơi gió mặt trời tương tác trực tiếp với trường từ của hành tinh chúng ta. Những quan sát đó cho thấy rằng các dòng điện chảy qua bầu khí quyển trên của Trái Đất tiếp tục tăng lên cùng với gió mặt trời mạnh hơn, mà không có dấu hiệu của giới hạn trên mà trước đây đã được giả định.
Tác động đến công nghệ hiện đại
Kết quả cho thấy rằng các cơn bão mặt trời cực kỳ mạnh có thể tạo ra những rối loạn địa từ mạnh mẽ hơn - và tác động lớn hơn đến vệ tinh, hệ thống thông tin liên lạc và lưới điện - so với các ước tính trước đây. Walach nói: "May mắn thay, những trường hợp cực đoan này rất hiếm, nhưng điều này cũng có nghĩa là chúng ta có dữ liệu hạn chế để làm việc và chỉ có thời gian mới cho biết điều gì sẽ xảy ra trong các sự kiện cực đoan một lần trong một ngàn năm."
Chu kỳ hoạt động của mặt trời
Nghiên cứu được công bố vào ngày 15 tháng 7 trong tạp chí Nature, diễn ra khi mặt trời đang gần đỉnh của chu kỳ hoạt động khoảng 11 năm của nó, được gọi là cực đại mặt trời, khi các đốm mặt trời, vụ nổ mặt trời và sự phun trào khối lượng vương miện trở nên thường xuyên hơn. Trong chu kỳ hiện tại, những cơn bão địa từ mạnh đã nhiều lần gửi các cực quang ra xa hơn khỏi bầu trời cực của chúng.
Vào tháng 5 năm 2024, cơn bão địa từ mạnh nhất trong hơn hai thập kỷ đã làm sáng bầu trời trên nhiều khu vực của Hoa Kỳ và châu Âu, trong khi gây ra sự gián đoạn tạm thời đối với thông tin liên lạc radio tần số cao, thiết bị GPS và một số hoạt động vệ tinh. Mặc dù sự kiện này là đáng kể, nhưng nó vẫn kém mạnh hơn so với Sự kiện Carrington hoặc các cơn bão hiếm gặp hơn mà nghiên cứu mới cho rằng có thể xảy ra.
TH (phapluatxahoi.kinhtedothi.vn)
