Cuộc đua xây dựng cơ sở hạ tầng cho trí tuệ nhân tạo (AI) đang diễn ra mạnh mẽ và có khả năng vượt qua những cơn sốt công nghệ trước đây, dẫn đến những gián đoạn nghiêm trọng trên thị trường. Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) đã đưa ra cảnh báo rằng sự gia tăng nợ và các mối quan hệ tài chính giữa các công ty công nghệ lớn và các nhà phát triển AI có thể làm gia tăng nguy cơ khủng hoảng tài chính rộng lớn hơn nếu những cải tiến về năng suất không đủ để biện minh cho khoản đầu tư khổng lồ này.
Nguy cơ từ sự gia tăng đầu tư vào AI
Phurichai Rungcharoenkitkul, một nhà kinh tế học tại BIS, cho biết: "Càng nhiều năng lực mà ngành này xây dựng, mức độ năng suất mà nó phải đạt được để duy trì sự bùng nổ càng cao, do đó một sự bùng nổ lớn hơn sẽ có khả năng gây thất vọng và thiệt hại lớn hơn khi điều đó xảy ra."
Các công ty công nghệ đang đầu tư mạnh vào cơ sở hạ tầng AI để nắm bắt sự tăng trưởng trong tương lai, sử dụng một sự kết hợp giữa phát hành trái phiếu và các cấu trúc tài chính phức tạp để tài trợ cho sự mở rộng này. Trong một số trường hợp, việc tài trợ đã trở nên vòng tròn, với các công ty tham gia xây dựng cơ sở hạ tầng đám mây nắm giữ cổ phần trong các nhà phát triển AI để đổi lấy cam kết mua năng lực tính toán.
Những bài học từ quá khứ
BIS cho rằng, cơn sốt đầu tư vào AI hiện nay có nhiều điểm tương đồng với các chu kỳ bùng nổ và sụp đổ do công nghệ thúc đẩy trong lịch sử, như cơn sốt kênh đào ở Mỹ vào những năm 1830, cơn sốt đường sắt ở Anh vào những năm 1840 và cơn sốt dotcom vào cuối những năm 1990, mỗi cơn sốt đều kết thúc bằng những điều chỉnh mạnh mẽ và sự gián đoạn kinh tế rộng lớn.
Quy mô và tốc độ của cuộc đua đầu tư vào AI cho thấy bất kỳ tác động nào cũng có thể lớn hơn nhiều. Các nhà phân tích tại JPMorgan Chase và Goldman Sachs ước tính rằng chi tiêu liên quan đến AI có thể đạt tới 6 nghìn tỷ USD vào năm 2030, phần lớn trong số đó sẽ được tài trợ bằng nợ.
Rủi ro tài chính trong cuộc đua đầu tư
Báo cáo của BIS chỉ ra rằng, trong một thị trường mà các công ty cạnh tranh theo mô hình "người thắng lấy hết", đầu tư trong toàn ngành thúc đẩy sự tiến bộ tổng thể nhưng phần thưởng chỉ thuộc về một số ít người chiến thắng. Động lực này khuyến khích đầu tư quá mức trong toàn ngành, làm cho sự bùng nổ trở nên dễ bị tổn thương hơn.
Giống như những đột phá công nghệ trong quá khứ, cuộc đua đầu tư vào AI đang tạo ra những điểm yếu tài chính, khi các công ty sử dụng nhiều nợ và các cấu trúc tài chính sáng tạo để giành lợi thế tiên phong. Điều này có thể làm gia tăng và tăng tốc độ thua lỗ trong trường hợp xảy ra khủng hoảng.
Triển vọng tương lai
Rungcharoenkitkul nhấn mạnh rằng: "Sự gia tăng đòn bẩy và các cấu trúc tài chính phức tạp đã dấy lên những câu hỏi về rủi ro ổn định tài chính của cuộc bùng nổ AI hiện tại. Cạnh tranh dẫn đến việc xây dựng quá mức cũng chính là yếu tố chọn lọc những cấu trúc tài chính dễ bị tổn thương, biến nó thành một cuộc khủng hoảng."
Với những diễn biến này, các nhà đầu tư và các công ty cần theo dõi sát sao tình hình để có những điều chỉnh kịp thời nhằm giảm thiểu rủi ro trong bối cảnh đầu tư vào AI đang gia tăng mạnh mẽ.
TH (phapluatxahoi.kinhtedothi.vn)
